Duygusal Yoksunluk Şeması: İlişkide Yalnızlık

İnsanlar Sizi Seviyor Gibi Görünse de İçten İçe Sevilmediğinizi mi Düşünüyorsunuz?

İnsanlar sizi seviyor gibi görünse bile içten içe tam anlaşılmadığınızı, yeterince önemsenmediğinizi ya da kimse için gerçekten özel olmadığınızı mı düşünüyorsunuz?

Belki de yakınlık olsa bile zihniniz sürekli sevilmediğinize dair kanıt arıyor olabilir.

Bu hisler ilişkilerinizde tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa, duygusal yoksunluk şeması bu deneyimi anlamak için ele alınabilecek örüntülerden biri olabilir.

Duygusal Yoksunluk Şeması Nedir?

Duygusal yoksunluk şeması, kişinin ilgi, sıcaklık, anlaşılma ve duygusal destek ihtiyaçlarının başkaları tarafından yeterince karşılanmayacağına ilişkin beklentisidir.

Bu beklenti, kişinin ilişkilerini, partner seçimlerini ve kendine bakışını etkileyebilir. İnsanlar yanında olsa bile duygusal olarak yalnız hissedebilir; kendisine sunulan ilgi ve desteği fark etmekte ya da bunların ihtiyaçlarını karşılayacağına güvenmekte zorlanabilir.

Duygusal Yoksunluk Şeması Nasıl Oluşur?

Duygusal yoksunluk şeması, çocukluk ve ergenlik döneminde ilgi, sıcaklık, anlaşılma, korunma ve duygusal destek ihtiyaçlarının yeterince karşılanmadığı deneyimlerle gelişebilir.

Bir çocuğun fiziksel ihtiyaçları karşılanıyor olabilir; ancak üzüldüğünde teselli edilmiyor, duyguları dinlenmiyor veya zorlandığında yanında güven veren birini bulamıyorsa duygusal ihtiyaçları karşılıksız kalabilir. Zamanla “Ne hissettiğim pek önemli değil” ya da “İhtiyaç duyduğumda kimse gerçekten yanımda olmayacak” gibi beklentiler oluşabilir.

Bu beklentiler yetişkinlikte de yakın ilişkileri etkileyebilir. Bununla birlikte şemanın gelişimi herkes için aynı değildir; kişinin geçmişini ve bugünkü ilişkilerini kendi bağlamı içinde değerlendirmek gerekir.

İlişkilerde Duygusal Yoksunluk Nasıl Görünür?

Duygusal yoksunluk şemasıyla baş etme biçimleri kişiden kişiye değişebilir. Aşağıdaki örüntülerin hepsi herkeste görülmez; tek başına bir davranış da bu şemanın varlığını göstermez.

1. Duygusal olarak ulaşılmaz kişilere çekilmek

İlgi göstermeyen, mesafeli ya da duygusal açıdan kapalı kişilere tekrar tekrar yönelmek. İlişkide ihtiyaçları karşılanmasa da “Belki bu kez farklı olur” düşüncesiyle yakınlık kurmaya çalışmayı sürdürmek.

2. Yakınlık arttığında geri çekilmek

Yakın ilişki ihtiyacı olsa bile incinmekten korunmak için mesafe koymak. “Kimseye ihtiyaç duymayayım” diyerek duygularını ve ihtiyaçlarını paylaşmaktan kaçınmak.

3. “Beni anlamıyorlar” hissi

Duygularının ve ihtiyaçlarının karşı taraf için yeterince önemli olmadığını hissetmek. Bazen sunulan destek ihtiyacı karşılamayabilir; bazen de geçmişten gelen beklentiler, gösterilen ilgiye güvenmeyi zorlaştırabilir.

4. Sessiz kırgınlık

İhtiyaçlarını açıkça söylemek yerine karşı tarafın kendiliğinden anlamasını beklemek ya da “Söylesem de değişmeyecek” diye susmak. İhtiyaçları fark edilmediğinde içten içe kırılmak.

5. Yoğun ilgi ve güvence aramak

Sevilmediğini hissettiğinde daha sık mesajlaşmak veya tekrar tekrar güvence istemek. Alınan güvence kısa süre rahatlatabilir; ancak bir süre sonra “Gerçekten önemseniyor muyum?” sorusu yeniden ortaya çıkabilir.

İlişkide yalnızlık her zaman şemadan kaynaklanmaz. İlişkide gerçekten ilgi, karşılıklılık veya destek eksikliği bulunabilir; bazen bu durumla şemanın etkisi birlikte yaşanır.

Duygusal Yoksunluk Şeması Şema Terapi'de Nasıl Ele Alınır ?

Şema Terapi’de, kişinin hangi durumlarda kendini yalnız, önemsiz veya anlaşılmamış hissettiği ve bu deneyimlerin geçmişiyle nasıl bağlantılı olduğu ele alınır. Amaç, duygusal ihtiyaçları daha iyi tanımak ve bu ihtiyaçlarla baş ederken gelişen ilişki örüntülerini anlamaktır.

Terapi sürecinde geçmişten gelen beklentilerle bugünkü ilişkilerde yaşananlar birlikte değerlendirilir. İhtiyaçları ifade etmek, sunulan desteği fark etmek ve kabul etmek, karşılıklılığı değerlendirmek ve gerektiğinde sınır koymak üzerinde çalışılabilir.

Bu süreç kişinin ihtiyaçlarına ve yaşantılarına göre şekillenir. Şema Terapi yaklaşımı hakkında daha ayrıntılı bilgi için “Şema Terapi Nedir?” sayfama göz atabilirsiniz.

Son Olarak

Duygusal yoksunluk şeması olan kişiler çoğu zaman fazla şey istiyormuş gibi hissedebilir. Oysa çoğu zaman mesele fazla istemek değil, uzun süre karşılanmamış duygusal ihtiyaçlarla yaşamaya çalışmaktır.

Eğer ilişkilerinizde sık sık benzer kırgınlıkları yaşıyor, bir türlü yeterince görülmediğinizi ya da özel olmadığınızı hissediyorsanız mesele yalnızca bugünkü ilişkileriniz olmayabilir.

Bazen tekrar eden ilişki örüntülerine yakından bakmak, bugünü anlamanın en önemli yollarından biri olabilir. Yine de destek alıp almama konusunda kararsız kalıyorsanız, terapiye ne zaman başlanmalı yazım da size yardımcı olabilir.