İyi Bir Dinleyici Olmak: Önündeki 12 Engel (ve Nasıl Aşılır?)

Dinlemek, iletişimin en temel ama en çok ihmal edilen becerilerinden biridir. İyi bir dinleyici olmak, sadece duymak değil, gerçekten anlamayı da içerir.

Birini gerçekten dinlediğinizde, sadece söylediklerini değil, hissettiklerini de anlamaya başlarsınız. Bu da ilişkilerinizi derinleştirir ve sizi insanlar için daha güvenli bir alan haline getirir.

Ama çoğu zaman farkında olmadan gerçekten dinlemeyiz.

Bunun sebebi ise genellikle alışkanlık haline gelmiş bazı “dinleme engelleridir”.

İyi Bir Dinleyici Olmak Neden Bu Kadar Zor?

İşte bu zihinsel alışkanlıklar, farkında olmadan dinleme biçimimizi şekillendirir.

Çoğu zaman bunları yaptığımızın bile farkında olmayız. Ama bu otomatik düşünce ve davranışlar, karşımızdaki kişiyi gerçekten duymamızı zorlaştırır.

Aşağıda, en sık karşılaşılan 12 dinleme engelini ve bunları nasıl fark edebileceğinizi bulabilirsiniz.

1)Karşılaştırma

Biri size bir şey anlatırken aklınızdan şu geçiyor mu:“Benim yaşadığım daha zordu…”

Karşılaştırma yaptığınızda odağınız karşınızdaki kişi değil, kendiniz olur.Bu da gerçekten dinlemenizi zorlaştırır ve empatiyi azaltır.

2)Zihin Okuma

Karşınızdaki kişi bir şey söyler, ama siz aslında ne demek istediğini tahmin etmeye çalışırsınız.

“Aslında bana kırgın…”“Beni yetersiz buluyor…”

Bu varsayımlar çoğu zaman gerçek değil, kaygının ürünüdür. Ve sizi gerçek mesajı duymaktan uzaklaştırır.

3)Cevabı Prova Etme (Tekrarlama)

Karşınızdaki konuşurken siz çoktan ne söyleyeceğinizi düşünmeye başladınız bile.

Bu durumda dinliyormuş gibi görünseniz de aslında zihniniz tamamen başka bir yerde olur.

Dinlemek yerine, konuşma sırasını beklersiniz.

4) Süzgeçten Geçirme

Sadece ilgilendiğiniz kısımları duyup, geri kalanını kaçırıyor musunuz?

Bu durumda konuşmanın sadece bir bölümünü alır, bütünü kaçırırsınız.

Bu da yanlış anlamalara ve kopuk iletişime yol açar.

5) Yargılama

Karşınızdaki kişiyi daha konuşurken etiketlediğiniz olur mu?

“Abartıyor.”“Yine aynı şeyler…”

Bu tür yargılar, zihninizi kapatır. Ve dinlemeyi neredeyse imkânsız hale getirir.

6) Düşüncelere Dalma

Bir kelime, bir anı… ve bir anda konuşmadan koparsınız.

Fiziksel olarak oradasınızdır ama zihniniz çoktan başka bir yere gitmiştir.

Bu da karşınızdaki kişinin “duyulmadığını” hissetmesine neden olur.

7) Özdeşleştirme

Karşınızdaki bir şey anlatırken hemen kendi hikayenizi hatırlayıp paylaşma ihtiyacı hissediyor musunuz?

Bu durum empati gibi görünse de aslında odağı kendinize çekersiniz.

Ve karşınızdaki kişinin deneyimi geri planda kalır.

8) Hemen Çözüm Sunma (Öğüt Verme)

Daha birkaç cümle duyduktan sonra çözüm üretmeye başlıyorsanız…

Büyük ihtimalle henüz gerçekten dinlememişsinizdir.

İnsanlar çoğu zaman çözümden önce anlaşılmak ister.

9) Tartışmaya Girme (Ağız Kavgası)

Karşınızdaki konuşurken aklınızda şu vardır:“Buna ne cevap versem?”

Bu durumda iletişim bir paylaşım değil, bir mücadeleye dönüşür.

Ve ilişki giderek gerilir.

10) Haklı Çıkmaya Çalışma

Amaç anlamak değil, haklı çıkmak olduğunda…

Dinlemek tamamen ortadan kalkar.

Bu da iletişimi bir güç savaşına dönüştürür.

11) Konuyu Değiştirme

Konu sizi rahatsız ettiğinde ya da sıkıldığınızda…

Şaka yaparak ya da aniden başka bir konu açarak kaçıyor musunuz?

Bu, yüzleşmekten kaçınmanın bir yolu olabilir.

12) Sadece Onaylama (Rahatlatma)

“Haklısın… aynen… evet…”

Sürekli onaylayıp geçmek, dinlemek gibi görünse de yüzeysel bir iletişim yaratır.

Gerçek dinleme, sadece onaylamak değil, anlamaya çalışmaktır.

Bu engellerin birçoğunu zaman zaman hepimiz kullanırız.

Önemli olan, bunları fark etmek ve otomatik olarak yaptığımız bu alışkanlıkları değiştirmeye başlamaktır.

Küçük Bir Farkındalık Egzersizi

Okuduklarınızı sadece anlamak değil, fark etmek de önemlidir.

Aşağıdaki küçük egzersiz, günlük hayatta dinleme alışkanlıklarınızı daha net görmenize yardımcı olabilir.

Egzersiz 1:

Bir gün boyunca kendinizi gözlemleyin.

Gün içinde konuşmalar sırasında:

• Hangi dinleme engellerini kullandınız?

• En çok hangi durumlarda ortaya çıktı?

Sadece fark etmek yeterli. Değiştirmeye çalışmak zorunda değilsiniz.

Egzersiz 2:

Ertesi gün bir kişiyi seçin.

O kişiyle konuşurken:

• Sadece dinlemeye odaklanın

• Yorum yapmadan önce birkaç saniye bekleyin

• Anladığınızı kısa bir cümleyle geri yansıtın

Sonrasında kendinize şunu sorun:“Bu konuşma diğerlerinden farklı mıydı?”

Unutmayın, dinlemek öğrenilen bir beceridir.

Ve küçük farkındalıklar zamanla büyük değişimler yaratır. İyi bir dinleyici olmak, ilişkilerde güven ve yakınlık kurmanın en güçlü yollarından biridir.

Eğer ilişkilerinizde kendinizi sık sık anlaşılmamış hissediyorsanız, bu durum sadece iletişim becerileriyle ilgili olmayabilir.

Bazen bu zorluklar, daha derin duygusal ihtiyaçlar ve geçmiş deneyimlerle bağlantılıdır.

Bu konuları daha yakından anlamak ve değiştirmek isterseniz, birlikte çalışabiliriz.

Benimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Barker, L. L. 1990. Listening Behavior. New Orleans.

Wolvin, A. and Coakley, C. G. 1992. Listening.

Mckay, M., Davis, M. and Fanning, P. 1995. Messages: The Communication Skills Book